Czy yerba mate korzystnie wpływa na nasze zdrowie?

Tykwa z yerba mate

Yerba mate, czyli napar przyrządzony z suszonych liści ostrokrzewu paragwajskiego, jest bardzo popularnym napojem, cenionym głównie ze względu na swoje właściwości pobudzające i wzmacniające. Herbata mate zawiera ok. 200 składników chemicznych z których głównymi jest kofeina i teobromina. Czy zatem możemy potraktować ją jako zamiennik kawy oraz czy picie jej jest korzystne dla naszego zdrowia? Poniżej kilka słów o tym wiecznie zielonym krzewie.

O yerba mate krótki wstęp na początek

Picie yerba mate jest najbardziej popularne w Ameryce Południowej. Można powiedzieć, że to symbol Paragwaju.

Pionierami yerby byli Indianie Guarani (pierwotni mieszkańcy południowoamerykańskich lasów tropikalnych), jednakże jej uprawę rozpowszechnili Jezuici, którzy dotarli na tereny rzeki Parmy podczas swoich wypraw misyjnych (XVI – XVIII wiek). Obecnie najczęściej używaną nazwą naparu z ostrokrzewu jest „yerba mate”, którą wymyślili Hiszpanie i pochodzi ona od słów: yerba – ziele oraz mate – tykwa. Inne stosowane nazwy to: herbata jezuicka czy herbata paragwajska.

Liście yerba mate, co zawierają?

W liściach krzewu paragwajskiego znajdziemy bardzo wiele związków chemicznych wpływających na nasz organizm. Przed wszystkim zawierają one dużo alkaloidów purynowych: kofeina, teobromina (odpowiedzialnych ze jej właściwości pobudzające). Dodatkowo w liściach mate znajdziemy: teofilinę, olejek eteryczny, polifenole, saponiny (m.in działanie przeciwzapalne), aminokwasy, witaminy (witaminę C, witaminy z grupy B) i składniki mineralne (m.in. magnez, sód, potas, żelazo, wapń, mangan, chrom, krzem czy cynk). W herbacie jezuickiej występuje więc bardzo wiele składników bioaktywnych.

Właściwości yerba mate:

Mnogość składników chemicznych w yerba mate bez wątpienia wpływa na nasze zdrowie. Yerba mate posiada udowodnione właściwości lecznicze. Dodatkowo działa oczyszczająco, regulująco i może zapobiegać rozwojowi wielu chorób cywilizacyjnych. Do głównych prozdrowotnych korzyści z picia tego napoju zaliczyć można:

Działanie pobudzające oraz poprawiające nastrój

Jednym z najbardziej widocznych właściwości yerba mate jest działanie pobudzające, Dzięki zawartości kofeiny i teobrominy napary z yerba mate dość szybo i efektownie dodają nam energii i poprawiają nastrój. Za to drugie odpowiadają również witaminy z grupy B znajdujące się w herbacie. Dodatkowo, picie yerby poprawia pracę naszego mózgu, wzmacnia koncentrację i redukuje senność.

Regulacja poziomu cukru we krwi

Picie herbaty paragwajskiej sprzyja regulacji metabolizmu glukozy. Dzieje się tak poprzez zmniejszenie przyswajania glukozy z pożywienia oraz bezpośredni wpływ yerba mate na enzym glukozo-6-fosfatazę, która bierze udział w wytwarzaniu glukozy w naszym organizmie. W badaniach zaobserwowano również korzystny wpływ ekstraktu z mate w przypadku zmniejszenia insulinooporności.

Działanie przeciwzapalne

Napary z herbaty paragwajskiej dzięki obecności saponin oraz kwasów chlorogenowego i kawowego posiadają właściwości przeciwzapalne (bakteriobójcze, grzybobójcze czy przeciwwirusowe). Saponiny nadają herbacie również charakterystyczny, nie przez każdego akceptowalny gorzkawy smak.

Redukcja masy ciała

Picie herbaty mate może korzystnie wpłynąć na naszą masę ciała. Badania naukowe przedstawiają, że yerba mate zmniejsza apetyt poprzez spowolnienie opróżniania treści pokarmowej z żołądka a tym samym utrzymywanie przez dłuższy czas uczucia sytości po jedzeniu. Dodatkowo, yerba mate zmniejsza wchłanianie tłuszczu z pożywienia (saponiny), przyspiesza pasaż jelitowy i poprawia trawienie.

Obniżenie poziomu cholesterolu oraz działanie przeciwmiażdżycowe

Badania naukowe wykazały również poprawienie profilu lipidowego u osób pijących herbatę paragwajską, zarówno wśród osób z prawidłowymi profilem lipidowym, jak i dyslipidemią. Co ciekawe, obniżeniu uległa frakcja cholesterolu LDL u osób, które leczyły się statynami – to bardzo ważne odkrycie, mogące docelowo zmniejszyć konieczność ich przyjmowania, a zatem również konsekwencje wynikające z wpływu statyn na nasz organizm. Ponadto, kwas chlorogenowy znajdujący się w krzewie paragwajskim zapobiega tworzeniu się blaszek miażdżycowych, a więc chroni nasze tętnice, co w efekcie końcowym zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób sercowo – naczyniowych. Wykazuje więc działanie kardioprotekcyjne.

Działanie przeciwnowotworowe

Yerba mate jest napojem bogatym w polifenole, co samo w sobie wskazuje na jej właściwości antynowotworowe. Ponadto badania naukowe wykazują, że ekstrakt z yerba mate hamuje proliferację w komórkach nowotworowych jamy ustnej. Naukowy zaobserwowali również, że picie yerba mate sprzyja obumieraniu komórek nowotworowych jelita grubego (pochodne kwasu kawoilochinowego(CQA)).

Yerba mate jako zamiennik kawy

Yerba mate kontra kawa, co lepsze oto jest pytanie… Poniżej kilka faktów:

  • Kawa parzona zawiera więcej kofeiny niż yerba mate – przy czym zaznaczyć należy, że zawartość kofeiny uzależniona jest od temperatury oraz czasu parzenia
  • Działanie pobudzające po kawie jest szybsze jednakże też krótsze niż w przypadku yerba mate
  • Spadek energii po zakończonym działaniu yerba mate jest mniej odczuwalny dla organizmu niż po kawie
  • Kawa sprzyja wypłukiwaniu z organizmu składników mineralnych
  • Yerba mate zawiera szereg witamin, minerałów oraz innych drogocennych składników o udowodnionym korzystnym wpłynie na nasz organizm

Podsumowując, yerba mate wykazuje wolniejszy ale dłużej się utrzymujący stopień pobudzenia niż kawa. Zawiera również więcej składników o działaniu prozdrowotnym. Obiektywnie wypada więc korzystniej niż kawa. Jeżeli bierzemy pod uwagę jedynie kwestię pobudzającą nasz wybór musimy uzależnić od danej sytuacji. Przed egzaminem bardziej przyda nam się szybkie działanie kawy, jednakże jeżeli w perspektywie mamy wielogodzinną ciężką pracę (np. nocną naukę do tego egzaminu) to w takim przypadku yerba mate sprawdzi się lepiej. Naturalnie upodobania smakowe pozostają bez dyskusji :).

Działania niekorzystne yerba mate na nasz organizm

Herbata paragwajska posądzana jest o właściwości kancerogenne. Jednakże, w Raporcie Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (2016) wykazano jedynie związek między spożywaniem gorącej yerba mate, a rozwojem nowotworu przełyku. Wyniki badań nad zimną yerbą już takiego wpływu nie udowodniły. Badania na zwierzętach podają nam wręcz przeciwne wyniki – zmniejszanie procesu kancerogennego (nowotwory jelita grubego oraz przełyku). Autorzy raportu udowodnili natomiast powiązanie między spożyciem gorących napojów a zwiększonym ryzykiem rozwoju raka przełyku. W związku z tym pamiętajmy, by nie wypijać bardzo ciepłych płynów (najlepiej poniżej 65 °C) niezależnie czy będzie to kawa, yerba mate, herbata czy coś innego.

Czy yerba mate dla każdego?

Nie, z pewnością nie dla każdego. Herbaty paragwajskiej powinny unikać dzieci, kobiety w ciąży oraz karmiące. Dodatkowo ze względu na to, że zawiera kofeinę, nie powinna być pita przez osoby z chorobami przewodu pokarmowego (m.in. stany zapalne żołądka, choroba wrzodowa żołądka czy dwunastnicy). Niewskazana będzie również u osób z nadciśnieniem tętniczym czy źle reagujących na kofeinę.

Czy zatem yerba mate możemy pić do woli?

Tego bym zdecydowanie nie polecała. Pamiętajmy, że yerba mate zawiera kofeinę (ok. 360mg na litr), której nadmierne spożycie z dietą powoduje rozdrażnienie, przyspieszone bicie serca czy trudności z zasypianiem. Zalecane jest, aby zdrowa osoba dorosła nie przekraczała 300 mg kofeiny dziennie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że kofeinę znajdziemy również w kawie, czekoladzie, herbacie czy napojach energetyczne i coca coli (niezalecane naturalnie). Warto więc na początku uwzględnić wszystkie źródła jej spożycia. W przypadku parzenia yerba mate dodatkowo musimy uwzględnić ilość suszu a także jego gatunek czy częstotliwość zalewania, bowiem wszystkie te czynniki wpływają na ostateczną wypijaną przez nas zawartość kofeiny. Ostatnią kwestią jest nasza indywidualna tolerancja na spożytą kofeinę, którą ustalimy jedynie poprzez samoobserwację organizmu. Z tego względu nie można jednoznacznie określić ilości naparu yerba mate, który dziennie wypijany nie spowoduje skutków ubocznych.

Podsumowując…

Yerba mate jest napojem naszych czasów. Sprzyja naszemu pobudzeniu, robiąc to w sposób stopniowy i długotrwały w przeciwieństwie do innych napojów o działaniu stymulującym. Oprócz tego zawiera szereg składników bioaktywnych wzmacniających nasz organizm. Co chyba najważniejsze zmniejsza ryzyko chorób cywilizacyjnych takich jak cukrzyca czy choroby sercowo-naczyniowe. Jest również doskonałym naparem wspomagającym proces odchudzania.

Bibliografia
Fotografie
  1. Obraz wyncel z Pixabay
  2. Obraz ihor_konst z Pixabay
%d blogerów lubi to: